Posts tonen met het label 69. Alle posts tonen
Posts tonen met het label 69. Alle posts tonen

zaterdag 3 januari 2015

Dichterlijke vrijheden

Altaar - Avenas (69)

Tijdens onze vele bezoeken aan romaanse kerken besteed ik doorgaans veel aandacht aan bouwkundige details (zuilen, kapitelen, bogen), en relatief weinig aan de religieuze zake in diezelfde kerk (altaar, doopvonten, heiligenbeelden).

Madonna met kind -
Saint-Huruge

Een enkele uitzondering daargelaten uiteraard; als het altaar erg fraai is (Avenas, 69 bijvoorbeeld) of als één van de heiligenbeelden een eerbiedwaardige ouderdom heeft (zoals in Saint-Huruge, 71).
Toch verdient het aanbeveling om je ogen ook bij minder oude zaken goed open te houden. En dan gaat het niet alleen om de esthetische waarde van sommige beelden, maar ook om afwijkingen van de “norm”.
Dat er een “norm” bestond voor heiligenbeelden had ik me nooit gerealiseerd, maar dat is achteraf gezien wel logisch. De kerkgangers waren, zeker in een ver verleden, ongeletterd, en ook al schreef je 100 x Sint-Pieter onder een beeld, voor een analfabeet was het feit dat de man altijd afgebeeld werd en wordt met één of meer sleutels in de hand een beter herkenningspunt dan geschreven tekst.


Sint-Agathe (Wikipedia)
Zo heeft elke heilige zijn of haar eigen protocol: Sint-Jacob de meerdere draagt altijd een paar Sint-Jacobsschelpen bij zich, Sint-Dionysius van Parijs heeft altijd zijn hoofd in zijn handen, Sint-Agatha draagt doorgaans een bord of dienblad waar haar afgesneden borsten op zijn gedrapeerd en draagt een olijftak, Sint-Fiacrius draagt altijd een spade, enz. Elke heilige heeft dus zijn eigen beeltenis, en of je nu een heiligenbeeld in Parijs, Lyon of Marseille bestelt, hij of zij ziet er altijd ongeveer hetzelfde uit.




Sint-Agatha - Jambles
Maar niet elk heiligenbeeld komt uit een fabriek. Er zijn er ook die door een plaatselijke beeldhouwer, houtsnijder of ambachtsman worden gefabriceerd, en die kunnen zich wat dichterlijke vrijheden veroorloven.


In de kerk van Jambles kwamen we een beeld tegen van Sint-Agatha, zo te zien nog steeds in het bezit van haar borsten, en met een kruis in haar hand in plaats van een olijftak.



In dezelfde kerk kwamen we een nogal grafische voorstelling tegen de Heilige Drie-eenheid…

Heilige Drie-eenheid - Jambles


Saint-Fiacre
(foto Christophe
Finot - Wikipedia)
In Sassangy liepen we Sint-Fiacrus tegen het lijf. Deze heilige zag er redelijk modern uit, en had niet alleen een spade in zijn hand, maar hij had ook een gieter bij zich. Niet erg onderlegd zijnde in het herkennen van Rooms-Katholieke heiligen, dacht ik dat het om een beeldje van Hendrik-Jan de tuinman ging in plaats van om de beschermheilige van hoveniers….

Saint-Fiacre - Sassangy














Hier vindt u de link naar de website van La Tuilerie de Chazelle .

zaterdag 5 oktober 2013

Opnieuw de Beaujolais

De vorige keer dat we in de Beaujolais waren was niet alléén om een paar romaanse kerken te bezoeken; we waren ook op bedevaart naar Clochemerle. En omdat het opnemingsvermogen van een mens als het aankomt op romaanse kerken niet onbeperkt is, besloten we de paar kerken die echt de moeite waard leken en die dus nog op ons lijstje stonden te bewaren voor een andere keer.
Op een mooie dag laadden we de auto in en reden we opnieuw richting Beaujolais. De eerste stop was Beaujeu, de "hoofdstad" van de Beaujolais. De reisgids gaf aan dat de klokkentoren van de Saint-Nicolas in Beaujeu (1130) bijzonder was, en dat klopte ook.

Clocher - Beaujeu
Van Beaujeu ging de tocht richting huis, met als eerste stop na Beaujeu Avenas. Avenas ligt aan de oude Romeinse heirbaan die Autun met Lyon verbond, en heeft een laat 12de eeuwse kerk, de Notre-Dame-de-l'Assomption. De kerk op zich is niet onaardig, maar het pièce de résistance daar is toch ongetwijfeld het witte, kalkstenen altaar. De voorkant van het altaar toont Christus, gezeten in een mandorla met op de hoeken daarvan de tetramorf.
Aan elke kant van de mandorla zijn 6 zittende apostelen afgebeeld. De zijkanten van het altaar tonen scènes uit het leven van Maria (de linkerkant) terwijl de rechterkant de donor, waarschijnlijk koning Lodewijk VII, toont, hoewel de inscriptie daar niets over zegt (de rechterkant).

Altaar - Avenas
De laatste twee kerken, die van Ouroux en Saint-Mamert worden zelfs niet in mijn Michelingids genoemd, dus kan ik daar weinig anders over zeggen dan dat ook dit heel aardige kerken zijn.
De Saint-Antoine in Ouroux heeft interessante arcatures in de apsis. Het oorspronkelijke schip lijkt volledig te zijn herbouwd.

Arcature - Ouroux

De Saint-Jean-Baptiste in Saint-Mamert (1095-1105) is op het schip na nog in de oorspronkelijke staat. Het oorspronkelijke schip was breder, wat nog te zien is aan één van de dichtgemetselde passages berrichons. Over deze kerk was een brochure beschikbaar, vandaar de details over de bouwtijd.

Passage berrichon - Saint-Mamert

Een overzicht van een aantal kerken in de Beaujolais is op deze kaart te vinden.

En het was ons opniew gelukt tijdens deze tweede tocht door dit gebied: de hele dag tussen de wijngaarden door te rijden, en thuis te komen zonder ook maar één druppel Beaujolais te hebben genuttigd!

Voor onze eigen website, klik hier.

zaterdag 21 september 2013

De Beaujolais

De Beaujolais is in het buitenland vooral bekend om de wijn die er vandaan komt, en ook om de jaarlijkse groots opgezette campagne rondom de export van de Beaujolais Primeur.

Dubbele plaatsnaam
 Ook in Frankrijk, wijnland bij uitstek, heeft de Beaujolais een redelijk goede naam.
Toch denk ik, dat de Beaujolais bij veel Fransen eerder de gedachte opwekt aan Clochemerle, een fictief dorp in de Beujolais uit het gelijknamige boek van Gabriel Chevallier dan aan Beaujolais Primeur. Hoewel, fictief? Het gerucht ging, dat Chevallier het dorpje Vaux-en-Beaujolais als model gebruikte voor zijn boek, en niet alleen voor de lay-out van het dorp, maar ook qua karakter van een aantal dorpelingen. Een ander gerucht zegt dat hij zelfs niet de moeite heeft genomen om de namen van een aantal dorpelingen te veranderen!

Urinoir met trompe l'oeil op de achtergrond
Aangezien ik het boek tenminste drie maal met veel plezier heb gelezen, in het Engels, Nederlands en Frans, leek het een aardig idee om een bezoekje aan een aantal romaanse kerken in de Beaujolais te combineren met een bedevaartstocht naar Vaux-en-Beaujolais.
Al bij het binnenrijden van het dorp lijkt het woord "gerucht" niet erg toepasselijk te zijn, en midden in het dorp is een urinoir neergezet, midden op een pleintje, als hommage aan Chevallier die zijn boek heeft gebouwd rondom het plaatsen van een door de halve bevolking gewraakt urinoir.

De klokkentoren van Vaux-en-Beaaujolais
Daar komt dan nog bij, dat op één van de blinde gevels die uitkijkt over het plein een aantal scènes uit Clochemerle is aangebracht in trompe l'oeil. Kortom, Vaux-en-Beajolais ís Clochemerle, en wil daar graag toeristisch nog een graantje van meepikken. Hoewel dit verhaaltje meer gaat over een echt en een fictief dorp dan over romaanse kerken (en dat is toch het onderwerp van deze blog), is er zelfs in Vaux-en-Beaujolais wel wat romaans te vinden. De kerk daar heeft een interessante klokkentoren, een oud portaal dat zo te zien is hergebruikt toen de nieuwe facade werd gebouwd en een paar hier niet zo gangbare passages berrichons.

Een hergebruikt portaal?
Tijdens onze rondrit bezochten we ook nog Saint-Etienne-la-Varenne, Saint-Georges-de-Reneins, Salles-Arbuissonnas-en-Beaujolais en Belleville. Zeker de laatste kerk was meer dan de moeite waard, en niet in het minst om de mooi bewerkte zuilen in de kerk. De halfzuilen in het schip bleken halverwege tussen voet en kapiteel nog een interessant relief te hebben in de vorm van een eenvoudig dieren- of mensenfiguur. Ook de apsis van de kerk heeft fraai bewerkte pilasters.

Zicht op koor, apsis en passages berrichons
 Voor een detailkaart waar een aantal kerken in de Beaujolais is aangeduid, klik hier.

En hoewel we tijdens deze tocht geen slok Beaujolais hebben gedronken, bleek dit bliksembezoek aan het gebied meer dan de moeite waard te zijn!
De Beaujolais bevindt zich op minder dan een uur rijden vanaf La Tuilerie de Chazelle.