Posts tonen met het label Chazelle. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Chazelle. Alle posts tonen

zaterdag 6 december 2014

Mag ik u even storen?

We hebben in het verleden (zoals beschreven in eerdere blogs) een aantal problemen gehad met het toegang krijgen tot een kerk, maar als we eenmaal de naam van de sleutelhouder hadden (mairie, de koster, iemand die naast de kerk woonde) kregen we de sleutel meestal zonder moeite mee. Blijkbaar zijn er ook mensen die op de bonnefooi bij iemand aanbellen met de vraag of zij misschien de sleutel hebben. En dat dat niet altijd in goede aarde valt toont bijgaande foto aan.

Tegenover de kerk - Chazelle
De kerk van Chazelle is normaal altijd open, hoewel Mme S., die de sleutel beheert en normaal gesproken de deur ’s ochtends open zet, dat wel eens een enkele keer vergeet, of er wat laat mee is. Nou is de kerk van Chazelle weliswaar heel aardig, maar om nou te zeggen dat het dagelijks storm loopt met toeristen die de kerk willen bezichtigen, nou, nee…
Toch moet er bij de overbuurvrouw of –man regelmatig aangebeld worden, en dat moet zoveel ergernis geven dat zij of hij de volgende tekst op haar of zijn deur heeft aangebracht:
"- Ik heb niet de sleutel van de kerk.
 - Ik ben niet de concierge van het kerkhof
 - Neem contact op met de burgemeester van het dorp (met naam, toenaam en adres)
 - Merci"

Hek en deur, beiden open
De tweede zin is nogal vreemd, omdat het kerkhof weliswaar twee hekken heeft, maar daar zit geen slot op. En wat voor mensen anders dan de anderhalve toerist per (zomer)maand bellen daar regelmatig aan? Het enige dat ik kan verzinnen is dat het om Taizégangers gaat. Die hebben weliswaar twee kerken in Taizé tot hun beschikking, maar je komt in de kerken van Ameugny, Chazelle, Bray en zelfs in Cormatin vrij regelmatig wat meestal, maar niet altijd, wereldvreemde en zombie-achtige jongeren tegen, die de kerk gebruiken als meditatiecentrum. En van dat soort jongeren zijn er véél meer dan de voornoemde anderhalve toerist per maand!

Interieur Notre-Dame - Chazelle
Hier vindt u de link naar de website van La Tuilerie de Chazelle .

zaterdag 11 januari 2014

Onwetendheid

In het gebied waar wij wonen kom je regelmatig borden of bordjes tegen met de woorden "Site Clunisien", die bij het begin van de bebouwde kom staan of in sommige gevallen aan een gebouw bevestigd zijn. Het ging dan, voor zover ik wist, altijd om dorpen met een interessante romaanse kerk die ressorteerde onder de abdij van Cluny. Ik noem als voorbeeld de kerken van Chazelle, Malay, Saint-Gengoux-le-National, Saint-Hippolyte, enz. Analoog aan die redenering beheerde de abdij van Tournus o.a. de kerk van Chapaize, vandaar dat daar niet zo'n bordje stond. Dit hele idee bleek op onwetendheid te berusten.

Bord bij Saint-Hippolyte
Ik werd daar voor de eerste keer mee geconfronteerd tijdens een excursie ter introductie van de website "Clunypedia.com", een site die o.a. een interactieve kaart heeft van de sites clunisiens in en buiten Frankrijk. We bezochen behalve de abdij van Cluny ook de Chapelle des Moines in Berzé-la-Ville en het Domaine des Vignes du Maynes, een wijngaard in Cruzille. Maynes bleek een verbastering te zijn van het woord Moines, dus de connectie met Cluny leek niet onlogisch. Monniken van Cluny verbouwden daar héél vroeger wijn. Alleen wat een wijngaard met een kerkgebouw te maken had was me volkomen onduidelijk. De interactieve kaart op de site toonde, tot mijn verbazing, maar heel weinig plaatsnamen in onze omgeving. Maar goed, degene die het introductiepraatje hield, vertelde dat alles nog in aanbouw was, en dat "verklaarde" waarom er maar zo weinig kerken op de kaart stonden.

Clunypedia - Sites Clunisiens rond Cluny
Onlangs zat ik nog eens te neuzen op weer een andere site, "sitesclunisiens.org", en het leek me wel aardig om eens op een kaart uit te zetten waar al die Sites Clunsiens in de omgeving van Cluny nou zo ongeveer lagen. Ik ging er op voorhand vanuit dat er op deze site beduidend meer zouden staan dan op Clunypedia. En dat viel bitter tegen! Op de foto is te zien hoe relatief weinig Sites Clunsiens er in de directe omgeving van Cluny liggen, zeker als men weet hoeveel romaanse kerken hier liggen.

SitesClunisiens - Sites Clunisiens rond Cluny
De foto hieronder toont hoeveel romaanse kerken er in ongeveer hetzelfde gebied liggen. En dat verschil is wel erg groot! Nadere bestudering van "sitesclunisiens.org" leverde het volgende op: volgens deze site zouden er in héél Frankrijk maar iets meer dan 100 sites clunsiens zijn. De lemma's op de site bestaan alleen uit prieurés, doyennés of domaines. En pas toen viel, heel langzaam, het kwartje.
Romaanse kerken rond Cluny
Een prieuré (priorij) is een filiaal, een "dochter"klooster dus van een "moeder"abdij. Dat de abdij van Cluny een flink aantal dochters onder haar hoede had was mij welbekend. Een doyenné (dekenaat) is o.a. een soort agrarisch toeleveringsbedrijf voor een abdij of een priorij, en aangezien ook monniken niet alleen van frisse lucht kunnen leven leek het wel logisch dat die doyennés onder het hoofdstukje sites clunisiens konden vallen. Een doyenné heeft overigens in de kerkelijke hiërarchie nog een tweede betekenis, waarover zo meteen meer. En aangezien Cluny in Bourgogne ligt, was de aanwezigheid van toeleveringswijngaarden ook niet onwaarschijnlijk. Miswijn moet toch ergens vandaan komen, nietwaar? Dat klopte allemaal met beide sites, die inmiddels bijna 1:1 op elkaar lijken.

De doyenné van Chazelle
Maar waar bleven al die kerken dan, die om Cluny heen liggen, zoals Jalogny, Ameugny, Ougy, om er maar een paar te noemen? Waren die uit het Cluny netwerk geschopt vanwege ongehoorzaamheid? Of waren ze overgelopen naar de vijand, zoals de abdij van Tournus of van La Ferté? En toen viel het kwartje pas echt. Een abdij of een klooster beheert simpelweg geen parochiekerken! Parochiekerken vallen onder een dekenaat (om de verwarring echt groot te maken heet de bestuurlijke tussenlaag van een aantal parochies ook doyenné in het Frans), en die dekenaten vallen weer onder het bisdom. Zo'n deken legt verantwoording af aan een bisschop, en niet aan een abt of prior! Weliswaar hebben de meeste sites clunsiens nog steeds een kerk, maar dat komt omdat elke priorij of abdij ook een priorij- of abdijkerk heeft; dat is vaak het enige van een voormalig klooster dat nog overeind staat.

Domaine des Vignes des Maynes - Cruzille
Wie had er ooit gedacht dat interesse in romaanse kerken nog eens zou leiden tot het nadenken over de organisatie van de R.K. kerk?
Er zijn overigens in de omgeving van La Tuilerie de Chazelle ruim voldoende sites clunisiens te vinden om de geinteresseerde een dagje bezig te houden!

zaterdag 19 oktober 2013

Hoe vind je een kerk?

L'Abergement-de-Cuisery
Ik ben een tijd lang bezig geweest met het maken van een interactieve kaart van o.a. Saône-et-Loire, waar je eenvoudig op kunt zien waar zich ergens een romaanse kerk bevindt. De basis voor de kaarten vormt de inventarisastie van romaanse kerken in Bourgogne op "Le site sur l'Art Roman en Bourgogne".
Dat klinkt toch wel eenvoudiger dan het in werkelijkheid is.
Allereerst heb je als gegeven een plaatsnaam, en soms een postcode. Zo'n plaatsnaam, bij voorkeur samen met een postcode brengt je in Google maps of in Geoportail, een Franse soortgenoot van Google Earth, min of meer op de plaats van bestemming.
Bij kleinere plaatsen ga je dan op zo'n lucht- of satellietfoto op zoek naar een kerk.
Chapaize
Die is vaak herkenbaar (maar lang niet altijd!) aan een kruisvormige plattegrond, aan het feit dat de as van de kerk een (min of meer) west-oost as is en dat aan het oostelijke einde de kerk afgesloten wordt door een vaak half-cirkelvormig chevet. Als er in de straatnaam ook nog het woord église voorkomt zit je vaak gebakken. Een schoolvoorbeeld van zo'n kerk is bijvoorbeeld die in L'Abergement-de-Cuisery. Klik op de foto's voor een vergroting.
Een andere weggever is dat een kerk vaak, (maar zeker niet (meer) altijd naast of op een kerkhof ligt, zoals goed te zien is aan de kerk in Chapaize.
Cathédrale - Autun
Dat niet alle kerken zo eenvoudig op die manier te vinden te vinden zijn is goed te zien aan de kathedraal van Autun. De oriëntatie is eerder noord-zuid dan west-oost, heeft geen duidelijke kruisvorm, en een halfrond chevet is niet of nauwelijks zichtbaar op de foto... Gelukkig geeft bijvoorbeeld Google maps meteen de goede plaats aan als je "Autun kathedraal" in de zoekbalk intypt.


Trivy
Een ander aardig voorbeeld is de kerk in Trivy. Die is weliswaar goed herkenbaar als kerk, maar ligt nog duidelijker noord-zuid geöriënteerd dan de kathedraal van Autun. De oostelijke arm van het kruis heeft een halfcirkelvormige beëindiging. Deze kerk was oorspronkelijk wel degelijk west-oost geörienteerd. De huidige halfronde zijkapel was toen het chevet; en toen de kerk te klein werd en het schip werd afgebroken, werd de oorspronkelijke apsis gebruikt als zijkapel, en werd het nieuwe schip noord-zuid gebouwd omdat er in die richting meer ruimte was. Het voormalige chevet werd daarmee gedegradeerd tot zijkapel.
Chapelle Saint-Nicolas - Autun
Een kapel is vaak nog lastiger te vinden, omdat daarbij heel vaak de kruisvorm, het chevet en de oriëntatie niet kloppen. Dat is goed te zien op de Chapelle Saint-Nicolas in Autun. Ook hier biedt dan vaak een straatnaam, het intypen van "Chapelle Saint-Nicolas" in Google maps, of het vragen aan iemand die over voldoende kennis of literatuur over het onderwerp beschikt, soelaas.


IGN zoom niveau 1 - Chazelle
Gewone kaarten zijn ook vaak een goed hulpmiddel. Op de Michelin wegenkaart en de IGN wandelkaarten staan de kerken vaak redelijk goed aangegeven, zodat je in elk geval weet aan welke kant van de weg en het dorp je moet zoeken. De al eerder genoemde Franse website Geoportail.fr heeft nog meer opties beschikbaar. De site start op met een satelietbeeld, maar biedt links een menu met een aantal kaart opties.
IGN zoom niveau 2 - Chazelle
De bovenste optie is de IGN kaart. Als voorbeeld hoe een kerk te vinden via Geopoartail heb ik de kerk van Chazelle gebruikt, omdat ik die blindelings kan vinden, ook zonder kaart.
Als ik in de zoekbalk "71460 Chazelle, Cormatin" intyp, kom ik op zoomniveau 1 terecht. Daaruit is goed te zien waar de kerk bij benadering ligt. Zoom ik een paar stapjes verder in, kom op de "normale" IGN wandelkaart terecht.

IGN zoom niveau 3 - Chazelle
 Dit zoomniveau 2 geeft al beter aan waar de kerk ligt, hoewel die op deze schaal alleen eenvoudig te vinden is als je uit niveau 1 weet waar de kerk ongeveer ligt. Verder inzoomen naar niveau 3 maakt de kerk heel duidelijk zichtbaar, als je weet dat kerkhoven donkerviolet worden aangegeven en kerken paars. Als je eenmaal zover bent, is de kerk van Chazelle op de satellietfoto erg eenvoudig te traceren.

Satellietfoto - Chazelle
Ik ben hier overigens al doende achter gekomen; zeker toen ik net begon met die interactieve kaarten zoals die van Saône-et-Loire heb ik heel veel moeten vragen aan de webmaster Eduard van Boxtel van "Le site sur l'Art Roman en Bourgogne".
En uiteindelijk kunnen Eduard en ik zeggen dat we er met ons tweeën uitstekend uit zijn gekomen!

De kerk van Chazelle is ook makkelijk te vinden als je even navraag doet bij de eigenaars van La Tuilerie de Chazelle.

vrijdag 14 september 2012

Een nieuwe lente, een nieuwe blog

Enige tijd terug alweer stuitte ik op een website over romaanse architectuur in Bourgondië, le site sur l'Art Roman en Bourgogne, een onderwerp waar ik in principe wel in geïnteresserd ben. De site (in het Frans) gaf me de indruk dat het een inventarisatie was van alles wat er in Bourgondië op romaans gebied te zien valt. Let vooral op het woordje alles!
Wat doe je dan? Je zoekt als eerste het kerkje in je eigen dorp op. Niet gehinderd door enig geduld kon ik de kerk niet zo gauw vinden; een e-mailtje naar de webbeheerder (een Nederlander, Eduard van Boxtel) leerde al snel dat Chazelle wel degelijk werd genoemd in een lange lijst met kerken in dit gebied, hoewel daar (toen) nog geen foto’s van op zijn website stonden. (Nu dus wel!)


De kerk van Chazelle bij avond

Inmiddels heb ik regelmatig contact gehad met de betreffende man, en we zijn gekomen tot een voor beide partijen bevredigende samenwerking. Als ik iets wil weten over specifieke zaken vraag ik hem dat, en in ruil daaarvoor beschikt hij inmiddels over alle foto’s van de diverse romaanse kerken die ik in het verleden (voornamelijk in Saône-et-Loire) bezocht heb. En uiteraard streeft een ieder wel naar volledigheid, maar helemaal volledig is zoiets natuurlijk nooit.
Dat gezegd hebbende, de man beschikt over een grote kennis van wat hier zoal gebouwd is, en over een schat aan fotomateriaal en literatuur.
Tijdens de correspondentie over de foto’s die heen en weer vlogen vroeg Eduard zich af of ik “nog iets anders” met die foto’s van plan was in de toekomst. Daar had ik eigenlijk nooit over nagedacht, maar zolangzamerhand lijkt het me best wel leuk om van de diverse kerken waar iets van een persoonlijk verhaal aan vast zit, en dan bij voorkeur van de kerken die Eduard weliswaar noemt maar waarvan hij nog geen fotomateriaal op internet heeft staan, een stukje te schrijven. En daar begin ik dus mee in de volgende blog.

Praktische informatie (met dank aan Eduard van Boxtel) :
Kerk Notre-Dame in Chazelle (Cormatin), 12de eeuw, 3*

Voor onze eigen website klik hier.