zaterdag 25 oktober 2014

Onbekende interieurs

Zoals ik al in een paar vorige blogs opmerkte is het niet altijd even eenvoudig om een kerk binnen te komen.

Chassey-le-Camp
Het meest frustrerende zijn de gelegenheden waarbij je op ruim een uur van huis bent en blijkt dat de sleutelhouder, waar je geen telefoonnummer van hebt niet thuis is, of als je door een weinig behulpzame employee van het gemeentehuis van het kastje naar de muur wordt gestuurd, eerst via de telefoon, en soms ook nog na een persoonlijk bezoek.
Maar opgeven is niet onze sterkste kant, en uiteindelijk is er slechts één gemeente, Etrigny (Champlieu), waar ze min of meer botweg weigerden om een kerk voor ons te openen. Maar 1 : 327 (het aantal kerken dat van binnen hebben kunnen bekijken, hetzij omdat ze open waren, hetzij doordat iemand voor een sleutel zorgde) is uiteindelijk een heel aardige score.

Saint-Valérien - Tournus
De kerk in Chassey-le-Camp bleek een makkie. Toen we daar voor de tweede keer langs gingen bleek in het “huis met het ijzeren hek naast de kerk” wel degelijk iemand thuis te zijn. De dame daar was erg vriendelijk, had duidelijk behoefte aan wat aansprak en vertelde dat er zelden mensen om de sleutel kwamen vragen. Die kerk is dus inmiddels afgehandeld.
Tournus bleek, nadat we een aantal keren het bos in waren gestuurd door deze of gene bij de mairie, uiteindelijk toch een schot in de roos. Zoals ik in een vorige blog schreef werden we gebeld door iemand van de mairie die ons graag de twee kerken wilde laten zien. We waren er op de afgesproken dag en tijd, en ook de man van de mairie was op tijd.

Saint-Valérien - Tournus (ex-projectieruimte boven de deur)
Het bleek om een enthousiaste jonge man te gaan, die pas in de gemeenteraad was gekozen. Hij was uiterst voorkomend, sprak goed en graag Engels, en was binnen de gemeenteraad blijkbaar belast met het romaanse Patrimoine van Tournus. Hij bracht ons eerst naar de Saint-Valérien, een voormalige kerk, vervolgens bioscoop, waar in het verleden een hoop pacht- en onderpachtproblemen mee waren geweest. Het gebouw staat in principe te huur, maar het wachten is nog steeds op een gerechtelijke uitspraak met betrekking tot de vorige huurder, een antiquair. Onze gastheer vertelde, dat hij onlangs nog een muzikant in de kerk had gelaten, die er vanwege de akoestiek graag een opname wilde maken.

Saint-Laurent - Tournus
Vervolgens bracht hij ons naar een pre-romaanse kerk, de Chapelle Saint-Laurent. Het meest spectaculaire van deze kerk was zonder twijfel zijn ouderdom. En op de terugweg wees hij ons nog achteloos op een romaanse fries die vertikaal in een wand was ingemetseld en die mogelijk oorspronkelijk uit een kerk of een huis komt dat ooit in die buurt heeft gestaan.
Kortom, het kostte wat moeite om deze kerken van binnen te bekijken, maar het resultaat was zeker de moeite waard!

5, Rue de la République
Hier vindt u de link naar de website van La Tuilerie de Chazelle .

zaterdag 11 oktober 2014

Wie o wie heeft de sleutel???

Ik probeer naarstig wat interieur foto’s bij elkaar te scharrelen van kerken die bij een vorig bezoek gesloten waren.

Saint-Valérien - Tournus
We hebben al van alles geprobeerd; gewoon op de bonnefooi opnieuw langs de kerk rijden (voor de resterende kerken tot nog toe niet erg succesvol), een e-mailtje naar de betreffende mairie sturen (tot nog toe ook zonder succes), van te voren opbellen (idem) of op de dag dat de mairie open is even langs rijden. Dat laatste is tot nog toe (bijna) altijd succesvol gebleken. In Tournus zijn nog twee kerken die ik graag van binnen zou willen zien, de Saint-Valérien en de Saint-Laurent. Een e-mail naar de mairie bleef onbeantwoord.

Saint-Laurent - Tournus
Een telefoontje naar de mairie resulteerde in een aantal gevallen in eindeloze wachttijden, en toen we uiteindelijk contact maakten kregen we te horen dat de sleutel niet bij de mairie, maar bij het plaatselijke museum lag. Intussen had ik ook wat interieurfoto’s van de Saint-Laurent kerk op een website van het C.I.E.R., het Centre International d' Etudes Romanes gevonden. Een website betekent doorgaans een e-mail adres, dus misschien hadden zij ook een sleutel. Een e-mail bleef onbeantwoord, niet zo gek gezien hoe bij de tijd de rest van hun website is.

Saint-Valérien - Tournus - Photo Commons.Wikimedia.org
Bij het museum hadden we meer succes. Nou ja, succes? Daar verklaarde in elk geval iemand dat de sleutels in geen geval bij het museum lagen, nee, in tegendeel. De mairie had de sleutels!
Een bezoek aan de mairie zit er net op; we worden gebeld om een afspraak te maken. Een bezoek aan de mairie zit er net op; we worden gebeld om een afspraak te maken. Waar had ik dat vaker gehoord? Letterlijk enkele seconden geleden ging de telefoon, en we hebben een afspraak! Wordt vervolgd.….

Saint-Laurent - Tournus - Photo C.I.E.R.
La Tuilerie de Chazelle ligt vlakbij Tournus, waar in elk geval de abdij (bijna) altijd open is.

zaterdag 27 september 2014

De laatste in 71!

Zo staat er een stip....
Op mijn kaart met romaanse kerken in Saône-et-Loire gebruik ik in principe 3 verschillende symbolen (dit is de hoofdindeling, aan de verschillende kleuren ga ik nu even voorbij):
een punaise voor kerken waarvan noch van Boxtel een pagina heeft, noch ik foto’s;
een druppel met een zwarte stip voor kerken waarvan van Boxtel wél foto’s heeft maar ikzelf niet;
een druppel zonder zwarte stip voor kerken waarvan ik foto’s heb, en waarover van Boxtel overigens wel vrij de beschikking heeft.

En zo is-ie weg!
Toen ik begon met de kaart waren er nogal wat druppels met stip, maar dankzij nogal wat intensieve kerkenzoektochten begon dat aantal steeds verder af te nemen. Totdat ik zeer onlangs, zonder dat ik me daarvan bewust was, de laatste druppel met stip in kon ruilen voor een druppel zonder stip. Er staan weliswaar nog wel wat kerken op het programma, maar dat zijn voornamelijk (interessante) kerken die ik nog niet van binnen heb kunnen bekijken, of die (en dat zijn bijna allemaal minder interessante) ik ooit nog een keer wil bezoeken.


 De laatste die in het stof beet was Chassey-le-Camp, een 2-sterrenkerk in de buurt van Chagny. Weliswaar was de sleutel beschikbaar bij de buren, maar die waren, hoe kan het ook anders, die bewuste dag niet thuis. Maar wie weet, kom ik er ooit nog eens in de buurt om ook van deze kerk wat interieurfoto’s te schieten…

De kerk van Chassey-le-Camp
La Tuilerie de Chazelle ligt in een gebied waar het wemelt van de romaanse kerken, en waarover we voldoende gegevens hebben om een geïnteresseerde verder te helpen.

zaterdag 13 september 2014

Een inhaalslag

Eén van de weinige kerken waarvan Eduard van Boxtels website wél interieur foto’s had, maar ikzelf niet, was de kerk van Vinzelles.

Vinzelles
Omdat Vinzelles vlak bij Nancelle ligt terwijl ook de mairie daar open was op vrijdagmiddag, leek het een goed idee om een inhaalslag te maken nadat we de kerk van Nancelle op een vrijdag bezocht hadden. Door ervaring wijzer geworden, stapten we niet meteen naar de mairie, maar keken eerst even of de kerk niet per ongeluk gewoon open was. En dat bleek het geval te zijn!

Gedecoreerde koepel
Het kerkinterieur was eigenlijk aardiger dan ik uit van Boxtels pagina had opgemaakt. De kerk heeft een koepel op trompen, in de 19de eeuw (althans, dat denk ik, gezien de al een beetje naar art nouveau nijgende details op de trompen) rijkelijk van schilderingen voorzien.
Bovendien gaf dit bezoek me de kans om ook de buitenkant nog eens opnieuw te bekijken. Het gaat hier om een erg eenvoudige kerk, met nauwelijks enige versiering.

Het koor
Alleen het hoofd- en het zijportaal heeft nog een paar kapitelen, hoewel die door de tand des tijds sterk zijn aangevreten. En ook dit bezoek resulteerde weer in een nieuw album!
Zo langzamerhand zijn de interessante kerken in de buurt van Mâcon die ik nog niet gezien heb, zon beetje op. De enige die nog op mijn lijstje staat, en die wat meer richting Beaujolais ligt, is de kerk van Saint-Romain-des-Iles. Maar de mairie daar is maar 2 ochtenden en 1 middag per week open….

Gehavend kapiteel
De Mâconnais, niet ver van La Tuilerie de Chazelle, is bijzonder rijk aan fraaie romaanse kerken.

zaterdag 30 augustus 2014

De sleutel

De omgeving van Fley
We hebben een klant in Rimont, een gehucht dat onder de gemeente Fley valt. Op weg naar die klant komen we altijd door Fley, en we hadden de kerk daar dan ook een paar maal bezocht. De eerste keer hadden we wat foto’s van de buitenzijde gemaakt, maar voor de deur van de kerk, die open stond, zat een getralied hek, zodat je wel naar binnen kon kijken maar niet echt een interieurfoto kon maken. Ook bij een tweede bezoek, op een zondag, bleek de deur nog steeds op slot te zitten. Dat kerken ook op zondag gesloten zijn is op zich niet zo onlogisch. De ontkerkelijking is hard gegaan de laatste jaren, en sommige priesters bedienen een groep van tussen de 10 en 20 voormalige parochies. In Chazelle bij voorbeeld wordt maar twee maal per jaar een mis opgediend; in grotere plaatsen uit de parochie iets vaker.
Er zijn een paar mogelijkheden om een kerk binnen te komen buiten een kerkdienst. Dit is geen wetenschappelijk overzicht, maar ik denk dat het vrij aardig met de waarheid overeen komt.

De kerk van Fley
1. De kerk wordt dagelijks geopend door de koster(es), al was het alleen maar om te luchten en/of de vochtigheidsgraad van de kerk (een probleem bij veel kerken) te verminderen. Zo werkt het gelukkig bij de meeste kerken.
2. De kerk is elke dag op slot, en de sleutel ligt bij de mairie. In sommige gevallen ontsluit iemand van de mairie op de dagen dat de mairie open is (soms maar enkele uren per week) de kerkdeur. Het is dus zaak om eerst even de deur te proberen voordat je de mairie binnenstapt.
3. De kerk is elke dag op slot, en de sleutel ligt bij de mairie. Als je daar aanklopt, krijg je óf de sleutel mee, óf, als ze die niet af willen geven (dat gebeurt vrij zelden) wordt er naar de sleutelhouder gebeld of krijg je naam en adres van die persoon, en mag je het verder zelf uitzoeken.

Interieur gezien door het traliewerk
In Fley leek er nog iets anders aan de hand te zijn. De mairie daar is alleen op donderdagmiddag open, en twee uurtjes laat op vrijdagmiddag. Toen we er twee weken terug langs gingen om om de sleutel te vragen kregen we nul op het rekest. De dame in kwestie was stom verbaasd dat we om de sleutel vroegen, had geen enkele intentie om die af te geven tot ze het groene licht van de burgemeester had gekregen, en zou ons opbellen als de sleutel beschikbaar was. Na ons telefoonnummer achter gelaten te hebben gingen we onverrichte zake naar huis toe.

Het traliehek
Wat er ook aan telefoontjes binnen kwam, er was niets bij van de mairie in Fley. Reden waarom we op een donderdag, twee weken later dus, zelf maar belden. We kregen dezelfde dame aan de lijn, die zonder blikken of blozen meldde dat “de sleutel natuurlijk klaar lag voor ons”. Fley ligt hier een half uur met de auto vandaan, dus waren we vrij snel ter plaatse. De burgemeester bleek ook aanwezig te zijn, begroette ons vriendelijk, en terwijl we van de secretaresse “de” sleutel kregen ging hij aan het werk.

Interieur
De kerk ligt gelukkig vlakbij de mairie, dus stonden we een paar minuten later voor het traliehek, met een sleutel die niet in het slot paste. Aangezien sommige kerken ook nog ergens een zijdeur hebben, zochten we naar een tweede deur. Maar de kerk in Fley bleek maar één deur te hebben. Opnieuw stonden we binnen een paar minuten in de mairie, en dit keer kregen we een sleutel mee met een label “église grille”. Of die kerk nou al die moeite waard was kan men zelf bekijken op de fotopagina….

Het koor
Het is natuurlijk fascinerend uit te vinden waarom we de eerste keer werden weggestuurd, en de tweede keer (zij het in twee etappes) werden geholpen. Mijn theorie is, dat Fley na de verkiezingen in maart 2014 een nieuwe burgemeester kreeg (dat is geen theorie overigens), en een nieuwe secretaresse aan heeft gesteld. Die wist niet hoe dat met de sleutel van de kerk werkte, en omdat er zelden iemand om komt vragen besloot ze deze “lastige” klanten maar met een kluitje in het riet sturen in de veronderstelling dat we het daarbij zouden laten. En het feit dat de burgemeester aanwezig was tijdens ons tweede bezoek, heeft ongetwijfeld geholpen!

Interieur
Als de kerk in Chazelle onverhoopt gesloten mocht zijn, weten de bewoners van La Tuilerie de Chazelle overigens waar de sleutel te vinden hoort te zijn, en dat is niet in de mairie!

zaterdag 16 augustus 2014

Rondom Chagny

Tussen Givry en Chagny
In mijn vorige blog meldde ik al dat de kerken en gebouwen rondom Chagny die we bij de vorige speurtocht bezochten niet erg spectaculair waren. Dat gezegd hebbende, de omgeving van Chagny is bijzonder mooi, deels gelegen in de wijngaarden van de Chalonnais, al tegen de Côte d’Or aan.
En omdat deze blog niet noodzakelijkerwijs over de “grote” kerken gaat, wil ik toch nog even op die tocht terugkomen.







De “Cellier aux moines” in Givry bijvoorbeeld kijkt uit over de wijngaarden, die waarschijnlijk bij dit domaine behoren. Zeker is dat niet, omdat er in de wijngebieden voor zover wij weten niet of nauwelijks is herverkaveld. En dat is natuurlijk ook wel logisch; elk stukje grond hier heeft zijn eigen karakteristieken, en het ene stuk kan een Grand Cru opleveren, terwijl de buurman het moet doen met een 1er Cru. Een stuk wijngaard is wat anders dan een stuk weiland in de Nederlandse polders.

Aan het werk in de wijngaarden bij Givry

Het Château de Rully is niet alleen een middeleeuwse burcht, maar ook een wijn château. Het is bijzonder fraai gelegen temidden van de wijngaarden.
Het kasteel is in juli en augustus op individuele basis (tegen betaling) te bezichtigen.

Het kasteel van Rully temidden van de wijngaarden
Vlakbij Rully ligt het gehucht Agneux, waar zich op privéterrein een kapel bevindt. Weliswaar is die kapel niet te bezichtigen, maar als je er toch in de buurt bent, kun je er altijd even langs tuffen. Agneux is overigens niet makkelijk te vinden, aangebouwd als het is aan Rully.

De kapel in Agneux
Op doorreis vanuit het zuiden naar Chagny of Beaune kom je door Fontaines heen. En daar, op een van de eerste straathoeken, is ook nog een kapel te vinden, die bijna aangebouwd is tegen het huis van de eigenaar. Nogmaals, geen spectaculaire gebouwen met indrukwekkende facades, maar wie het kleine niet eert….

De kapel in Fontaines
Ontegenzeglijk complete romaanse kerken zijn er, te kust en te keur, overigens te vinden op een steenworp afstand van La Tuilerie de Chazelle.

zaterdag 2 augustus 2014

De balans opmaken

Zoals al eerder gemeld wordt het zo langzamerhand tijd om de balans van de romaanse kerken in 71 op te maken. Om het zoeken wat te vergemakkelijken, heb ik een uitgeklede versie van de interactieve kaart gemaakt, met openingstijden en het telefoonnummer van de mairie.
 
Romaanse kerken rondom Chagny
Wat er nu nog openstaat is te overzien. Het gaat om een aantal 3-sterrenkerken waarvan ik het interieur nog niet heb gezien, een enkele 2-sterrenkerk waarvoor hetzelfde geldt, en dan is er nog een aardige voorraad kerken, kapellen of gebouwen waar nog geen waardering aan hangt. Plus natuurlijk een enkele 3-sterren of 2-sterren kerk die ik gewoon nog niet heb “gedaan”. De grootste hoeveelheid onbekende kerken lag rondom Chagny. Daar hebben we intussen een aardige bres in geslagen. Het eerste kaartje toont alle kerken in dit gebied, de tweede de status van vandaag. Hoewel het beeld iets vertekend is, omdat ik een enkele kerk verwijderd heb van de “nog te bezoeken” kaart omdat elke informatie over waar die kerk (of wat daar nog van over is) in een dorp te vinden is ontbreekt. Het gaat dan om een waarschijnlijk volledig gesloopte kerk, of een kerk die mogelijk nog herkenbaar is aan een raampje van een huis, maar welk huis?

Romaanse kerken (nog te zien) rondom Chagny
De kwalitatieve oogst van de laatste sessie was magertjes. Het ging om (in volgorde van “bezichtiging”):
1. Givry, Cellier aux moines, een gebouw dat weliswaar vindbaar was, maar op een groot privéterrein ligt, en dus niet van dichtbij te bekijken was;
2. Fontaines, de dorpskerk, sleutel bleek niet bij de mairie te liggen, maar daar wilden ze wel bellen naar de sleutelbeheerder. Dit bleek de enige kerk te zijn die te bezichtigen was, hoewel met nauwelijks herkenbare romaanse resten. Werd na dit bezoek op 1 ster gezet.

Fontaines : resten van een romaanse kapel
3. Fontaines, kapel. Bij de mairie wisten ze waar die lag. Het bleek privébezit te zijn en achter een muur te liggen.
4. Rully, het château. Weliswaar te bezichtigen, maar alleen de donjon is stamt uit de romaanse periode. En om daar nou € 8 entree te voor betalen…
5. Agneux (Rully), kapel. Ook deze lag op privéterrein, en dus niet te bezichtigen.
6. Maizières, gebouw van een voormalige abdij. Alle gebouwen waren onzichtbaar door een hoge stenen muur en dichte metalen hekken.

Maizières : muur rondom de abdij?
7. Saint-Loup-de-la-Salle, 3-sterren kerk die ik niet kende. Jammer genoeg was die gesloten, dus die blijft voorlopig nog even op de kaart staan als nog te bezoeken.
Op het kaartje met alle kerken staan verder nog :
Lang geleden bezichtigd : Germolles, Chagny, Farges-lès-Chalon, La Loyere, Lessard-le-National, Bouzeron, Mellecey, Touches.
Afgedaan als niet de moeite van het zoeken waard : Saint-Martin-sous-Montaigu.
Bewaard voor een andere keer : Remigny, Chaudenay, Saint-Loup-de-la-Salle (interieur), Mellecey (interieur).
Dus langzaam maar zeker komen we er wel!

Saint-Loup-de-la-Salle
Ontegenzeglijk complete romaanse kerken zijn er, te kust en te keur, overigens te vinden op een steenworp afstand van La Tuilerie de Chazelle.

zaterdag 19 juli 2014

Een privékapel op privéterrein

Een tijd geleden waren we al eens langs het kerkje in Nancelle gereden, een gehucht in de buurt van Mâcon.

Saint-Martin - Nancelle
Het kerkje of de kapel staat op privéterrein en is dan ook in privéhanden. Een groot bord aan het hek “Pas op voor de hond” belette ons om toch maar even door te lopen. Onlangs hoorde ik van van Boxtel dat hij contact had gehad met de eigenaar van de kapel, en dat hij uitgenodigd was om daar eens te komen kijken.
En aangezien hij niet direct naast de deur woont, had hij aan de eigenaar gemaild dat hij weliswaar dit jaar niet meer langs kon gaan, maar dat hij iemand kende die wél in de buurt woonde en ook geïnteresseerd was. We kregen het telefoonnummer, belden op, en konden dezelfde middag nog langs komen.

De koepel op trompen
De eigenaar en zijn vrouw bleken een heel vriendelijk stel te zijn; we mochten naar hartenlust fotograferen, kregen een uitstekende rondleiding waarbij de geschiedenis van de kerk de revue passeerde en ons werd verteld dat we de foto’s en het informatieblad dat hij had geprepareerd en dat we meekregen naar eigen goeddunken konden gebruiken. Vandaar dit fotoalbum! Verder konden we altijd contact met hem konden opnemen, mochten we nog iets willen weten.

Interieur Saint-Martin - Nancelle
Het was natuurlijk erg handig om een uitnodiging voor een bezoek te hebben, maar degenen die in de buurt zijn en graag de kerk willen zien zou ik aanraden om gewoon op de bel bij het hek te drukken; de eigenaar leek méér dan bereid zijn rondleiding ook voor anderen te doen.

Detail van de klokkentoren
De Mâconnais, niet ver van La Tuilerie de Chazelle, is bijzonder rijk aan fraaie romaanse kerken.

zaterdag 5 juli 2014

Slechts één ster!!!

Bij het oprollen van de laatste nog niet bekeken romaanse kerken in 71 had ik geen hooggespannen verwachtingen meer.

Het koor gezien vanuit het schip
Vaak krijg ik van van Boxtel een berichtje terug dat hij na bestudering van de foto's van een kerk niets of weinig bijzonders ontdekt; een enkele keer wordt zo'n kerk achteraf gewaardeerd met één of twee sterren, maar daar blijft het dan ook wel bij. Inmiddels zou ik daar zelf ook wel een oog voor ontwikkeld moeten hebben, maar….
Saint-Léger-sous-Beuvray was zo'n kerk. Daar aangekomen zag ik een bordje aan de wand waarop stond dat de kerk gebouwd was tussen 1856 en 1858, en dat op deze plaats al vier eerdere religieuze gebouwen hadden gestaan : een heidense tempel, een 7de eeuwse, een 12de eeuwse romaanse en een 16de eeuwse kerk.

Het koor
Dat klonk niet erg veelbelovend. Volgens de doorgaans betrouwbare foldertjes van Pastourisme, waarvan ik er een in de kerk vond, was een deel van het koor nog romaans, en verderop in hetzelfde pamflet stond zelfs dat de kerk een romaans koor had. Toen we dan ook binnen kwamen, en daar een fraai verlichte apsis vonden met een mooi bewerkt kruis (1852) in het midden leek dit toch nog een goede vondst te zijn. het enige vreemde aan de apsis waren, althans wat mij betreft, de arcades die op de muur waren aangebracht. Ik heb inmiddels al heel wat van die figuratieve bogen gezien, maar deze vormen waren geheel nieuw voor mij. Het geheel deed me, om wat voor reden dan ook, aan Britse romaanse kerken (Norman churches) denken. Maar goed, als Pastourisme zegt dat iets romaans is, is het ook romaans, en dus begon ik aan een uitgebreide fotosessie.

Arcatures
Elk kapiteel in het koor, de arcades, details, enz. werden op de gevoelige plaat vast gelegd. Ook liep ik in het koor nog tegen een pilastre cannelé (pilaster met schaduwgroeven) aan, en hoewel die volgens Pastourisme "gemodelleerd was naar die in de kathedraal van Autun" en "dus" ook best neoromaans had kunnen zijn, leek die mij oud genoeg voor een foto.
Nadat ik de foto's door had gestuurd aan "Le Site sur l'Art Roman en Bourgogne" kreeg ik al snel uitsluitsel. De kerk was hooguit één miezerige ster waard, en wel vanwege de paar pilastres cannelés die nog over waren van de oude romaanse kerk. Waaruit maar weer blijkt dat schijn kan bedriegen, zeker als je niet op veel kennis van het onderwerp kunt bogen….

Romaanse pilaster
Ontegenzeglijk complete romaanse kerken zijn er, te kust en te keur, overigens te vinden op een steenworp afstand van La Tuilerie de Chazelle.

zaterdag 14 juni 2014

Geschiedelis en statistiek

Zoals al eerder gemeld heeft deze blog sterke banden met de "Le Site sur l'Art Romane en Bourgogne".

Het begon met Chazelle
Hoewel al wel geïnteresseerd in romaanse architectuur, en in het bezit zijnde van een niet onaanzienlijk aantal foto's van romaanse kerken in een groot aantal dorpen in het departement Sâone-et-Loire, begon de verzameling van foto's van kerken in dit gebied serieuze vormen aan te nemen toen ik me verder in bovengenoemde site ging verdiepen. De eerste grote stap was het maken van een interactieve kaart van het gebied, met "alle" romaanse kerken erop. De volgende was het inventariseren van de kerken op dezelfde manier in de drie overige Bourgondische departementen. Maar, omdat Sâone-et-Loire geen onbekend terrein voor mij was, bleef de nadruk zwaar op dit gebied rusten.

Cluny volgde al snel
Mijn eerste contact met de beheerder van bovengenoemde site, Eduard van Boxtel dateert van ruwweg augustus 2012, waarna ik begon met het overzenden van kerken die ik al eerder op de gevoelige plaat had vastgelegd.
Begin mei 2013 was mijn interactieve kaart een feit, en toen begon het interessant te worden de plaatsen waarvan noch van Boxtel, noch ik foto's bezat, met een bezoek te vereren. Uiteraard zaten er plaatsen bij waar ik nog nooit van gehoord had, maar als je dicht bij huis begint dan kun je al vrij snel een aantal plaatsen van de lijst afvoeren als "gedaan zijnde".
Inmiddels werk ik al weer bijna 2 jaar met van Boxtel samen, is het me gelukt om zowel zijn lijstje met 4 als dat met 3 sterren-kerken volledig van foto's te voorzien, en nu wordt het langzamerhand tijd om de balans op te maken.

Interactieve kaart 71
Sâone-et-Loire telt in totaal zo'n 456 romaanse kerken, kerkjes en gebouwen, waarvan voor een deel (33%) niet helemaal duidelijk is of er überhaupt nog romaanse resten te vinden valt. Van deze 456 kerken had ik, en heb ik in de loop van deze 2 jaar, er 391 bezocht. Dat is een score van 86%. Van die 391 kerken, waarvan van Boxtel foto's ontving, zijn er van 231 kerken o.a. mijn foto's op de site "Bourgogne Romane" geplaatst. Dat is 51% van het totaal, en 59% van de door mij gefotografeerde kerken. Deze getallen zijn niet helemaal realistisch, omdat van Boxtel niet voor elke 1- of 2-sterrenkerk een fotopagina aanmaakt. Het betekent wel, dat als ik van Boxtels verzameling zou kunnen en willen completeren, er nog 65 kerken bezocht zouden moeten worden.

Voormalige kerk / woonhuis in Confrançon
Daar zit dan overigens nog een flink addertje onder het gras. Van een klein aantal kerken uit de lijst is slechts bekend dat ze in een bepaald gehucht te vinden zijn, maar diezelfde kerken zouden opgenomen zijn in, of zelfs compleet verbouwd zijn tot woonhuis. Een aardig voorbeeld (en er zijn er meer!) is een onvindbare kapel in Laives of een kerkje in het gehucht Vincelles bij Nanton. Van geen van beide is nog een spoor te vinden, en je hebt een plaatselijke historicus nodig om uit te vinden of die resten überhaupt nog vindbaar zijn. De enkele sterveling die ik daar tegen kwam en er naar vroeg had in elk geval nog nooit van die zaken gehoord.

Voormalige kerk / woonhuis - Ciergues
Het komt erop neer dat er nog zo'n 50 kerken op mijn lijstje staan. Daarbij zit slechts 1 drie-sterrenkerk, 3 twee-sterrenkerken en 1 een-sterrenkerk. Dat zijn dus kerken waar van Boxtel wel informatie over heeft, maar ikzelf (nog) niet. De rest van de nog openstaande kerken vallen allemaal in de categorie "nog nader te bestuderen, voordat er een waardering aan kan worden gegeven". En dan zijn er nog een paar kerken die van binnen interessant zouden kunnen zijn, maar die bij een vorig bezoek gesloten waren. En dan is het een kwestie van langs gaan op een dag dat het stadhuis open is (soms slechts 4 uur per week!) om de sleutel te bevragen.

Chapelle Saint-Pierre? - Jalogny
Zo langzamerhand begint het net zich dus te sluiten rondom de "onbekende" kerken in het departement 71. En eens komt hopelijk de dag dat ik weer een e-mail van van Boxtel ontvang, met een soortgelijke inhoud als die van een iets oudere e-mail, zie citaat:
" Hoi Cees,
Een feestelijk moment : alle 3-sterren kerken van S&L hebben nu een pagina op mijn site! Daar ben ik erg trots op en wil ik je nog een keer speciaal voor bedanken, want dankzij jouw enorme bijdrage is dit veel sneller gerealiseerd dan ik voor mogelijk had gehouden. "
En dat is toch een leuke opsteker, waar of niet?

Chapelle en bron Saint-Nizier? - Jalogny
Een uitstekende uitvalsbasis voor romaanse kerken in 71 : La Tuilerie de Chazelle.

zaterdag 17 mei 2014

Op de juiste tijd op de juiste plaats

Een tijdje terug kreeg ik een e-mail binnen van een dame van het Office de Tourisme van Buxy met de vraag of ze een paar van mijn foto’s van de romaanse kerk van Saint-Martin-du-Tartre mocht gebruiken voor een gidsje van romaanse kerken inde ccScc (samenwerkingsverband van een aantal gemeenten in de Zuid-Chalonnais).

ccScc
Ze was op zoek geweest naar foto’s op het internet en was zodoende via de site “Bourgogne Romane” op enkele van mijn foto's gestoten. Het boekje was een initiatief van de ccScc, nog niet eerder gepubliceerd, en zou de 19 romaanse kerken in het gebied inventariseren. De betreffende dame coördineerde de zaak, de begeleidende teksten werden samengesteld door een groep (Pastourisme) gespecialiseerd in de kerken van het diocees Autun, en de afdeling Chalon van een Franse club van foto-amateurs zou het fotomateriaal leveren; kortom, waar hadden ze in ’s hemelsnaam mijn foto’s van die kerk voor nodig? Zo’n goeie fotograaf ben ik nou ook weer niet!

2012 Saint-Martin-de-Tartre
Het antwoord was zowel logisch als simpel. Ik bezocht die kerk voor het eerst in oktober 2012, op een mistige dag. De kerk was toen gewoon open (dat is lang niet bij alle kerken in de buurt het geval), en ik kon dus naar hartenlust wat plaatjes van het interieur schieten. Ik bezoek in de loop van de tijd nogal wat kerken, en onthoud niet altijd of een bepaalde kerk open of dicht was geweest bij een vorige gelegenheid. Toen we dan ook in mei 2013 opnieuw in de buurt van de kerk waren, en het weer helder was, besloot ik wat nieuwe buitenfoto’s te maken. Ook stond de deur open, en voor de zekerheid ging ik toch nog even naar binnen, niet zeker wetende of ik die kerk ook al van binnen had gezien. Dat was weliswaar wel het geval, maar dit keer stonden koor en kruising in de steigers, en een aantal interessante zaken waren door de werkzaamheden aan het oog onttrokken.

2013/14 Saint-Martin-de-Tartre
Begin 2014, toen de fotoclub op pad was om de 19 kerken op de gevoelige plaat vast te leggen, waren de werkzaamheden nog steeds aan de gang, en konden ze dus geen goede interieur foto’s van deze kerk maken. En zo kwam ik dus opeens als reddende engel te voorschijn. De dame vroeg, en kreeg mijn toestemming om mijn foto’s te gebruiken, en in maart werd ik uitgenodigd voor de opening van een fototentoonstelling over de 19 kerken in het Office de Tourisme van Buxy, waar tevens het boekje gepresenteerd zou worden.

Speeches, speeches, speeches, speeches....
Een opening van een tentoonstelling in dit deel van Frankrijk gaat meestal gepaard met een aantal oeverloze toespraakjes, waarin uitgebreid dank wordt gezegd aan alle medewerkers, hun vrouwen, kinderen, dienstbodes, buren en huisdieren. Dat is even doorbijten, maar na een half uur, als je aandacht inmiddels volledig is afgedwaald, kregen alle aanwezigen een exemplaar van het boekje uitgereikt, en was het tijd voor het gebruikelijke glaasje Crémant de Bourgogne en bijbehorende hapjes.

Guide touristique
Het boekje ligt inmiddels te koop bij gemeentehuizen en Offices de Tourisme in de streek voor het luttele bedrag van 5 €. En aangezien ik geen commissie krijg van deze geweldige som gelds, kan ik zonder gewetensproblemen dit bijzonder fraai uitgevoerde boekje van 48 pagina’s warm aanbevelen. Het bevat inderdaad een schat aan informatie, waar anders niet of nauwelijks aan is te komen.


De betreffende 19 kerken liggen op slechts korte afstand van La Tuilerie de Chazelle.